Kansen voor boerenlandvogels kunnen keren
16-03-2007 -
Doodgewone boerenlandvogels als de grutto, de veldleeuwerik, de steenuil en zelfs de mus hebben het tegenwoordig moeilijk. Op de goed bezochte landelijke startdag Boerenland Vogelland op zaterdag 10 maart, klonk door dat de kansen voor boerenlandvogels kunnen keren als de samenleving het agrarisch cultuurlandschap op waarde schat. Om de natuurwaarden van dit landschap te behouden zullen boeren, terreinbeheerders en andere partijen meer dan ooit moeten samenwerken. Goede ideeën zijn er volop, zo bleek op de Dag van de Boerenlandvogels in Lunteren.
Het boerenland wordt weer een plek waar je vogels ziet en hoort. Dat is de inzet van de coalitie Boerenland –Vogelland, die het initiatief nam tot deze dag. De coalitie is een samenwerking tussen Landschapsbeheer Nederland, De Landschappen, Natuurlijk Platteland Nederland en Vogelbescherming Nederland. rnDe dag kende een vol programma. Dagvoorzitter Henkjan Kievit, directeur van DE LANDSCHAPPEN, gaf na zijn welkomstwoord vier sprekers het woord. Floris van Kuijk van de Vogelbescherming gaf een stand van zaken over de boerenlandvogels in Europees perspectief. Want niet alleen in ons land wordt deze vogelgroep bedreigd, het gaat overal in Europa slecht met boerenlandvogels. In een klein aantal gebieden waar het landgebruik nog niet veel veranderd is, kun je nog een rijke karakteristieke vogelfauna aantreffen. Elders verliezen vogels van boerenlandschappen terrein door moderne landbouwmethoden en juist ook door het verlaten van landbouwgebieden. Gebieden die niet meer beheerd worden verruigen, worden ingeplant met bossen of krijgen een ander bestemming.
Hoe vogels op akkers helpen?
Bij vogels van het boerenland gaat het niet alleen om weidelandschappen. Boerenland Vogelland richt zich ook op de bijzondere vogels van akkergebieden en het kleinschalig cultuurlandschap. Hoe bepaalde vogels gebonden zijn aan akkergebieden, liet ecoloog Arjan Ovaa van Het Limburgs Landschap zien. Grootschalige open akkergebieden herbergen andere soorten vogels dan kleinschalige akkergebieden. Achteruitgang is ontstaan door andere teeltmethoden, bijvoorbeeld het verbouwen van wintergraan in plaats van zomergraan. Hierdoor is kale grond waarop akkervogels als de veldleeuwerik graag willen broeden in het voorjaar niet meer aanwezig. In akkerreservaten voor de hamster in Limburg laat men speciaal voor deze dieren stroken graan staan. Daarvan profiteren tal van zaadetende vogels in de winter (waaronder een groot deel van de grauwe gorzen van Limburg) en muizenetende roofvogels zoals de blauwe kiekendief en de velduil. Dit beheer is wel kostbaar en kan moeilijk op grote schaal worden toegepast. Vogels kunnen ook profiteren van het randenbeheer (het inzaaien van kruidenrijke zones e.d.) langs akkers zoals dat tegenwoordig in een aantal gebieden door boeren wordt uitgevoerd.
Grutto behouden door keuzes maken
Theunis Piersma, van de Rijksuniversiteit Groningen, schetste in zijn presentatie een somber beeld van de achteruitgang van weidevogels. De stand van de grutto loopt de laatste jaren heel sterk terug, ook in reservaten. In Friesland wees onderzoek uit dat de grutto voornamelijk nog broedt in beheerde gebieden en verdwijnt uit gangbaar landbouwgebied. We zullen moeten kiezen voor grotere gebieden in Nederland waar niet geboerd wordt voor de wereldmarkt, maar voor andere waarden, zoals cultuurhistorisch landschap en natuur, aldus Piersma. Daar moeten we dan ook als belastingbetaler voor willen betalen.
Agrarisch cultuurlandschap beschermen
Tenslotte gaf Robert Kwak van Alterra een beeld van het gebied Aaltens Goor als intact kleinschalig cultuurlandschap. Kenmerkend is de rijke vogelfauna die hoort bij het landschap van houtwallen, weilanden en akkers, poelen en boerenerven. In de daarop volgende discussie geleid door Henkjan Kievit kwam naar voren dat boeren, terreinbeheerders en anderen meer dan tevoren moeten samenwerken binnen gebieden om natuurwaarden te behouden. Een maatschappelijke omslag is nodig om er voor te zorgen dat boeren de keuze hebben om zich in te zetten voor beheer en behoud van het agrarisch cultuurlandschap. Daartoe zal behoud van het platteland binnen het Europese landbouwbeleid een speerpunt moeten worden. Theunis Jacob Slob van Natuurlijk Platteland Nederland bepleitte in dit verband meer balans tussen voedselproductie en de natuurlijke omgeving.
In de prijzen
De dag werd afgesloten met de bekendmaking van de prijswinnaars van de prijsvraag ‘Geef Boerenlandvogels een Kans’. De Groningse agrarische natuurvereniging Wierde & Dijk viel wee keer in de prijzen. Hun inzendingen leverden volgens de jury onder leiding van hoogle-raar agrarisch natuurbeheer Geert de Snoo een waardevolle bijdrage aan het behoud van vogels van het agrarisch cultuurlandschap. Overige prijswinnaars zijn: De agrarische natuurvereniging Oost-Groningen (ANOG), De Stichting Boeren met Uitzicht, Stichting Landschap, Natuur en Milieu uit Haaren (Noord-Brabant), agrarische natuurvereniging Den Hâneker, agrarische natuurvereniging Wieringen en de agrarische natuurvereniging Geestgrond.
Verdere informatie over deze dag leest u op www.boerenlandvogelland.nl.
