Natuurherstel door Effectgerichte maatregelen

16-12-2007 -

In het kort
• Veel natuurgebieden hebben te lijden onder menselijke activiteit.
• Natuurbeheerders kunnen een beroep doen op de Subsidieregeling EGM om compenserende maatregelen te nemen tegen schadelijke effecten als verdroging en verzuring.
• Uit recent onderzoek blijkt dat veel zeldzame soorten zich op deze manier weten te herstellen.

Veel natuurgebieden hebben de laatste decennia te lijden gehad onder landbouw- en industriële activiteiten en wateronttrekking in de nabije en verre omgeving. Dit heeft geleid tot verzuring, vermesting en verdroging van natuurgebieden en bossen. Een goed voorbeeld van deze gevolgen is de vergrassing van heides, doordat er vanuit de lucht de meststof stikstof op neerdaalt. Door de achteruitgang van de kwaliteit van leefgebieden zijn plaatselijk planten- en diersoorten verdwenen.
Via de Subsidieregeling effectgerichte maatregelen (EGM) biedt het Rijk natuurbeheerders de mogelijkheid om compenserende maatregelen te nemen tegen deze schadelijke gevolgen voor de natuur. Vaak lukt het om zeldzame soorten zo weer terug te krijgen.
De Subsidieregeling EGM in bossen en natuurterreinen sluit aan op het Kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit (OBN). OBN omvat een pakket maatregelen gericht op het tegengaan van de effecten van verzuring, vermesting en verdroging.
Zie http://www.natuurbeheer.nu/Subsidies/Nederland/Effect_Gerichte_Maatregelen_(EGM)

De 12 Landschappen en OBN
Tussen 1989 en 2006 hebben de 12 Landschappen in totaal zo’n 400 natuurherstelprojecten uitgevoerd. Het ministerie van LNV stelt jaarlijks om en nabij de 2 miljoen euro beschikbaar voor de 12 Landschappen. Met deze projecten treffen we bijvoorbeeld maatregelen om de voedselrijke toplaag van natuurterreinen te verwijderen. Op schrale bodem zijn meer bijzondere, oorspronkelijke plantensoorten te vinden. Andere maatregelen zijn er op gericht om meer kwalitatief goed water in verdroogde gebieden vast te houden. Ook hiervan profiteert het ecosysteem.
In september 2006 heeft de minister van LNV het OBN fors verbreed naar andere ecosystemen, waarbij ook nieuwe deskundigenteams zijn ingesteld.  
Zie ook www.natuurkwaliteit.nl

Resultaten bij de 12 Landschappen
Veel zeldzame soorten herstellen zich of keren terug. Dit blijkt uit een studie die Bureau Natuurbalans in 2006 en 2007 in opdracht van de 12 Landschappen heeft uitgevoerd in terreinen waar natuurherstelprojecten zijn uitgevoerd in het kader van de regeling ‘effectgerichte maatregelen in bossen en natuurterreinen’ (‘EGM’).

De eerste resultaten zijn ronduit spectaculair te noemen. Zo werden in een aantal herstelde vennen van Het Limburgs Landschap 43 plantensoorten ontdekt, die (zeer) zeldzaam zijn, waaronder Kleine biesvaren, Drijvende waterweegbree en Klein glaskroos. Niet minder dan 22 van de aangetroffen soorten staan op de landelijke Rode Lijst. Klein glaskroos is momenteel in Nederland zó zeldzaam dat er maar één andere groeiplaats van bekend is, bij Geldersch Landschap en Kasteelen. De Kleine biesvaren komt maar op twee andere groeiplaatsen voor.

De inventarisatie vond plaats in tientallen terreinen en de resultaten verschijnen in 2008 in een fraai boek met veel foto’s. Hierin kan een beheerder die in zijn terrein last heeft van verdroging, verzuring of vermesting, opzoeken wat herstel van vergelijkbare natuurgebieden heeft opgeleverd. En niet onbelangrijk: het Ministerie van LNV kan zien, wat er in tientallen terreinen van de 12 Landschappen bereikt is met miljoenen euro’s subsidie.